Bài 2/5 · Nhân – Duyên – Quả của một tách cà phê
Vì sao cùng một giống Arabica, mỗi vùng đất lại cho một hương vị riêng?
Có những buổi sáng ở Cầu Đất, sương phủ kín các triền đồi đến tận chín giờ. Khi nắng lên, những hàng cà phê hiện ra từng lớp, lá xanh thẫm, quả đỏ lấp ló dưới tán. Người địa phương bảo rằng hạt cà phê ở đây “lớn chậm”. Chính sự chậm rãi ấy là món quà đầu tiên của đất.
Trong chuỗi bài này, Terra Mia nhìn hành trình của hạt cà phê qua ba chữ Nhân, Duyên, Quả. Bài hôm nay nói về Nhân: hạt giống và mảnh đất nơi hạt giống bén rễ.
Hiểu: Cầu Đất là vùng đất thế nào
Cầu Đất nằm ở phía đông Đà Lạt, thuộc tỉnh Lâm Đồng, trên độ cao khoảng 1.500 đến 1.650 mét so với mực nước biển. Người Pháp đưa cây chè và cây cà phê lên vùng cao nguyên này từ đầu thế kỷ hai mươi. Đến nay, Cầu Đất vẫn là một trong số ít nơi ở Việt Nam trồng Arabica trên độ cao lý tưởng cho giống cây này.
Ba điều kiện làm nên tính cách của vùng đất:
- Khí hậu mát quanh năm. Nhiệt độ trung bình chỉ khoảng 18 đến 21°C. Cây cà phê Arabica ưa mát, sinh trưởng chậm và khỏe trong khí hậu này.
- Chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm. Ban ngày nắng ấm giúp lá quang hợp tạo đường. Ban đêm se lạnh khiến quả chín chậm lại. Nhờ đó hạt có thêm thời gian tích lũy đường và axit hữu cơ, những hợp chất về sau trở thành vị ngọt và vị chua thanh trong tách.
- Đất đỏ giàu khoáng. Đất vùng cao nguyên tơi xốp, thoát nước tốt, nuôi bộ rễ sâu và khỏe.
Ở độ cao lớn, quả cà phê thường cần thêm vài tuần, có khi cả tháng, để chín so với vùng thấp. Hạt phát triển đặc hơn, cứng hơn. Người rang nhận ra điều này ngay khi cầm hạt trên tay: hạt vùng cao nặng tay hơn và cần một cách rang nhẹ nhàng, kiên nhẫn hơn.
Hiểu: “terroir” là gì
Người làm rượu vang dùng chữ terroir để gọi tất cả những gì một vùng đất trao cho sản vật của nó: thổ nhưỡng, độ cao, khí hậu, ánh nắng, nguồn nước và cả cách con người chăm sóc. Thế giới cà phê mượn chữ này với cùng một ý nghĩa.
Vì vậy, cùng một giống Arabica, trồng ở Cầu Đất sẽ khác trồng ở Sơn La, khác trồng ở Ethiopia hay Colombia. Hạt giống giữ tiềm năng. Vùng đất quyết định tiềm năng ấy nở ra theo hướng nào. Với Arabica Cầu Đất, người nếm thường gọi tên những nốt hương như hoa trắng, trái cây có múi, đường nâu và vị chua thanh sáng.
Nhân sinh: mỗi người là một hạt giống mang sẵn vùng đất của mình
Trong lời dạy của ông bà, Nhân là hạt giống. Hạt giống chứa sẵn tiềm năng, và hạt giống luôn cần một mảnh đất để bén rễ.
Nhìn hạt cà phê Cầu Đất, ta thấy một điều rất đẹp: hương vị quý không đến từ sự vội vàng. Nó đến từ những đêm se lạnh, những ngày nắng vừa đủ, những mùa quả chín thong thả. Đời người cũng vậy. Những phẩm chất sâu sắc nhất trong ta thường được hun đúc qua thời gian, qua những mùa chậm rãi mà lúc đang sống, ta tưởng là đứng yên.
Mỗi người đều mang trong mình một “vùng đất” riêng: gia đình, quê hương, những người thầy, những trải nghiệm đã nuôi lớn mình. Khi hiểu và trân quý mảnh đất ấy, ta hiểu vì sao mình có hương vị riêng của mình, và ta bớt muốn trở thành một hạt giống của vùng đất khác.
Thực hành: ba bước nhỏ với tách cà phê ngày mai
- Hỏi nguồn gốc. Lần tới khi mua cà phê, hãy hỏi hạt được trồng ở đâu và ở độ cao bao nhiêu. Một câu hỏi nhỏ mở ra cả một câu chuyện.
- Nếm chậm ba ngụm. Ngụm đầu để cảm nhận nhiệt độ, ngụm thứ hai để tìm vị ngọt, ngụm thứ ba để tìm vị chua thanh. Hãy để vùng đất tự kể chuyện.
- Gọi tên vùng đất của mình. Viết ra một điều mà quê hương hay gia đình đã gieo vào bạn, một điều bạn biết ơn.
Câu hỏi để ngồi lại cùng tách cà phê
Vùng đất nào đã nuôi lớn những điều tốt đẹp nhất trong bạn?
Bài tiếp theo trong chuỗi: Duyên của đôi tay: thu hái quả chín và người nông dân. Hạt giống tốt cần những bàn tay biết chờ đúng lúc.
Muốn nếm vùng đất Cầu Đất trong tách cà phê của mình? Hãy thử Single Origin Đà Lạt của Terra Mia: Arabica Cầu Đất, sơ chế Anaerobic Natural, rang Light–Medium. → Xem sản phẩm